Bilgi

Fotosentez Nedir? Nasıl Oluşur?

Fotosentez Nedir? Nasıl Oluşur?

Canlıların yaşayabilmesi için enerji gereklidir. İnsanda kasların ve kalbin çalışmasını, vücuttaki kimyasal kimyasal tepkimelerin gerçekleşmesini sağlayan bu enerji hayvansal ve bitkisel besinlerden alınır. Bütün besinlerdeki enerjinin ilk kaynağı ise Güneş’tir. Yeryüzündeki yaşamın itici gücü olan güneş enerjisinin yeşil bitkiler ve bazı canlılarca alınıp kullanılmasına fotosentez denir. Eski Yunanca’dan çağdaş dillere geçen bu bileşik sözcük “ışıkla üretmek” anlamına gelir. Fotosentezde, üzerine güneş ışınları düşen bir bitki bu ışık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürür. Dokularını yenilemek ve onarmak, başka deyişle büyümek için de bu kimyasal enerjiden yararlanır. Fotosentez yeteneği bazı bakterilere, mavi-yeşil su yosunlarına ve özellikle yeşil bit-kilere özgüdür. Bitki bu enerjiden yararlanarak büyümesini sürdürürken, bir bölümünü de kimyasal enerji biçiminde hücrelerinde depolar. Bir hayvan bu bitkiyi yediğin-de, bitkinin içinde depolanan enerjiyi de almış olur; böylece kendi vücudundaki tepkimeleri sürdürmek için o da bu yasa enerjiden yararlanır. Ayrıca, enerjinin o anda kullanılmayacak olan bölümünü tıpkı bitkiler gibi dokularında saklayabilir. Dolayısıyla hayvansal ya da bitkisel yiyeceklerle aldığımız enerji, beslenme zincirinin ilk basamakların-da yer alan bitkiler aracılığıyla ve fotosentez yoluyla Güneş’de gelmiş olan enerjidir. Böylece yeşil bitkiler güneş enerjisinin büyük bir bölümünü yer yüzüne kazandırırken “Fotosentez” yeteneği olmayan öbür bitkiler, hayvanlar ve insanlarda yaşamlarını yeşil bitkilere dayanarak sürdürür.

Fotosentezin Kimyasal Açıklaması

Fotosentez sürecinde ki kimyasal tepkimeler bilim adamlarınca derinlemesine incelenmiştir. Pek çok maddenin ve değişik etkenlerin  olmasına bilir: katıldığı uzun ve karmaşık bir süre karşın, fotosentez kısaca şöyle özetlenebilir.

fotosentez-denklemi

 

Görüldüğü gibi, bitkiler fotosentez sırasında karbon dioksit ve su gibi inorganik molekülleri birleştirerek şeker ve nişasta gibi enerji bakımından zengin organik bileşikler oluştururlar. Bu bileşikler özsu halinde bitkinin bütün dokularına taşınır. Bitki de bu enerjiyle gelişmesini sürdürür. yeni yapraklar verir, çiçek açar, tohum ve meyve üretir. Fotosentez yalnız parlak güneş ışınlarıyla değil, örneğin yeterince ışık veren elektrik ampulleri gibi yapay ışık kaynaklarıyla da gerçekleştirilebilir. Fotosentezi gerçekleştiren özel kimyasal madde, bitkilere, özellikle yapraklara yeşil rengini veren klorofil pigmentidir. Bu pigment, ışık ışınlarındaki fotonları (enerji “paketleri”ni) “yakalar” ve bu enerjiden yararlanarak karbon, hidrojen ve oksijen içeren basit karbonhidrat moleküllerinin, örneğin yüksek enerjisi basit bir şeker olan glikozun oluşmasını sağlar. Bu konuda bilim adamları çok yoğun araştırmalar yapmışlar, özellikle ABD% kitnyacı Melvin Calvin başkanlığındaki  ekibin çalışmaları Calvin’e 1961 Kimya Ödülü’nü kazandırmıştır. Fotosentezin denkleminden de anlaşılacağı gibi, bu süreçte karbon dioksit tüketilip oksijen üretilir. Havayı oksijence zenginleştiren bu süreç olmasaydı, canlıların solunumu ne-çoktan tüken-deniyle atmosferdeki oksijen olacaktı.

Fotosentez Nerede Olur?

Fotosentezin gerçekleştiği yer bitkilerin yeşil bölümleri, özellikle de yapraklarıdır. Bir yaprağı mikroskop altında incelerseniz, yaprak hücrelerinde kloroplast denen yumurtamsı, küçük tanecikler görürsünüz. Fotosentezin gerçekleşmesi için gerekli olan klorofil bu taneciklerin içindedir; dolayısıyla fotosentez de kloroplastlar’da olur. Güneş ışığı değişik renklerin bir bileşimidir ve bu renklerin enerji yükü birbirinden farklıdır. Bu renklerin ayrıştırılmasıyla ortaya çıkan ve tayf denen renk dizisinin bir ucunda kırmızı ve sarı tonları, öbür ucunda da mavi ve mor tonları bulunur. En çok enerji taşıyan, tayfın iki ucundaki bu renklerdir. Bu nedenle bitkiler fotosentez sırasında güneş ışınlarından bu renkleri, daha doğrusu bu dalga boylarını soğurur. Buna karşılık tayfın ortasında yer alan yeşil tonlardaki renklerin enerji yükü daha az olduğu için, yapraklar bu dalga boylarındaki ışınların pek azını soğurup büyük bölümünü yansıtır. Yaprakların yeşil görünmesinin nedeni de budur.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Diğer Konular

Güncel bilgileri sizlerle paylaşarak daha iyi bir şekilde anlamanız için hazırladığımız platformumuza davetlisiniz.

Sizin için en iyi şekilde hazırlanan içerikler yüzde yüz özgün olarak yazılmaktadır.

Copyright © 2016 Sitede bulunan yazıların tümü yazarlarımız tarafından yazılmaktadır. İzinsiz kopyalanamaz.Themetf

To Top