Deizm (Yaradancılık) Nedir, Deizm Hakkında Bilgi

Deizm Nedir, Deizm Hakkında Bilgi

Deizm ya da diğer adıyla Yaradancılık doğal dünya ve mantık konusunda gözlemlerin literatürünü oluşturduğu dinsel bilgileri dolaysız bir şekilde sadece akıl sayesinde ulaşma imkanı olduğunu savunan ve bu nedenle vahiy gibi nedenlere dayandırılan dinleri reddederek tek bir Tanrı inancıdır.

İnanışın tamamlanmasında sadece doğal din ya da doğal inançlar veya kavramları sadece akıl yolu ile edinilebilinecek sade bir Tanrı inancı belirtilir. Bu inanca inanıp ve benimseyen kişilere ise Deist denir. İlk başlarda Deizm kavramı 17. yüzyılda İngiltere’de kullanılmıştır.  İlk kez Deizm kavramı Piere Viret’in İnanç ve İncil Öğretisi Eğitimi (Instruction Chrétienne en la doctrine de la foi et de l’Évangile) adlı 1564 tarihli eserde kullanılan; Pierre Bayle‘nin Tarih ve Eleştiri Sözlüğü isimli eserinde  Piere Viret maddesinin de ilgili bölümü yeniden bastırılmıştır. Deizm Latince bir kelime olan ve anlam olarak Tanrı anlamına gelen Déus sözcüğünden türetilmiştir.

Genel Bakış

Evreni yaratan, evren işleyişinde gerekli olan doğa kanunlarını koyan, üstelik insana ve evrene herhangi bir şekilde müdahale de bulunmaksızın, doğruya ulaşmayı sağlamak için insana akıl veren bir Tanrıya ihtiyaç olduğunu belirten inanç deizm’i ifade edmektedir. Deistler genel olarak  evrenin Tanrı tarafından düzenlenen, hareketlendirilen ve herhangi müdahale olmaksızın doğanın kanunlarına göre devam eden bir bütün olarak görme eğilimindedirler.

Kehanetlerin, dinsel dogmaların, demagojilerin, mucizelerin ve kaynak olarak ilahi olarak ilan edilmiş olan dinleri reddeden ahiret, peygamberler , sevap, kutsal kitaplar, vahiy, günâh, ibâdet, dua, cin, melek, cin, şeytan, cennet, cehennem ve kader gibi kavralar bu inanış biçiminde yer almaz. Belirli bir şeye takılı kalmadan sadece gerekli olan tek şey sağ duyulu olmak ve her şeyi akıl süzgecinden iyice geçirmektir.

Deizm inancının dışında farklı olarak bazı desit olan kişiler ölümün ardından yaşamak veya reenkarnasyon inancına sahiptirler. Bununla beraber desitlerin ruh ölümsüzlüğü konusunda farklı inançları vardır. Ruhun Tanrı tarafından ölmeden önceki hayattaki yapılan davranış biçiminde göre cezalandıracağına veya ruhun ölümsüz bir varlık olmadığını düşünen desitlerde bulunmaktadır. Yazar olan deistler Tanrıya atıfta bulunmak için Doğanın Tanrısı, Evrenin Büyük Mimarı gibi sözcükler kullanırlar.

Deizm, deistler evrim teorisine karşı değildirler. Deizm inancına göre insan Tanrının oluşturduğu kuralların çevresinde daha ilkel olan canlıların evrimleşmesi ile oluşmuş olabilirler.

Share Button